Misschien zijn jullie niet uit elkaar gegroeid. Misschien zijn jullie onderweg allebei een stukje van jezelf kwijtgeraakt.
Jullie zijn al een tijdje samen, hebben kinderen, een druk leven en eigenlijk hebben jullie het best goed voor elkaar. Er wordt gelachen, er zijn leuke vakanties, jullie zorgen voor elkaar en als er iets geregeld moet worden, dan gebeurt dat. Jullie zijn een goed team. Alleen voelt het soms alsof jullie vooral nog een team zijn. De gesprekken gaan over wie de kinderen haalt, wat er vanavond gegeten wordt en wie morgen vroeg moet werken. Je weet precies wat je geliefde irritant vindt, maar zou misschien even moeten nadenken over waar hij of zij op dit moment eigenlijk van droomt. En ergens tussen de boodschappen, zwemlessen, werk en het zoveelste wasmandje komt die gedachte steeds wat vaker voorbij: waar zijn wij gebleven?
Vaak wordt dat pas echt voelbaar wanneer het gewone leven even stilvalt. Tijdens een vakantie, met kerst of een lang weekend zonder plannen. Ineens is er tijd om samen te zijn en juist dan merk je hoe weinig jullie elkaar eigenlijk spreken. De één zit op zijn telefoon, de ander is bezig met de kinderen of zoekt iets om te ondernemen. Je zou graag willen dat het gezellig is, maar merkt dat je sneller geïrriteerd raakt. En misschien schaam je je er zelfs een beetje voor dat je na drie dagen vakantie denkt: ik zou nu eigenlijk liever even alleen zijn.
Dat is een vreemde vorm van eenzaamheid. Je bent niet alleen, je bent juist voortdurend met iemand samen. Maar je voelt je niet echt meer gekend door degene met wie je je leven deelt. Je kunt met een vriendin uren praten over wat er in je omgaat, maar thuis houd je het bij “gaat wel”. Zeker wanneer er nog volop liefde is, kan het pijnlijk zijn om te merken dat je je toch alleen voelt binnen je relatie.
Want er hoeft helemaal geen grote crisis te zijn. Geen rode kaart en geen overspel. Soms zijn jullie elkaar gewoon onderweg wat kwijtgeraakt. En juist omdat het leven verder prima loopt, schuif je het gemakkelijk voor je uit. Na deze drukke periode wordt het wel beter. Als de kinderen wat groter zijn. Als het werk wat rustiger wordt. Alleen speel je ondertussen wel steeds dezelfde wedstrijd.
Je kunt iemand door en door kennen zonder hem nog echt te zien
Een relatie begint vaak met nieuwsgierigheid. Je wilt alles weten. Waar droomt hij van? Waar kan zij uren over praten? Wat maakt hem aan het lachen? Wat vindt zij spannend? En ergens onderweg denk je dat je het antwoord inmiddels wel weet. Je bent tenslotte al jaren samen. Je kent zijn reacties, haar irritaties, de verhalen die al honderd keer verteld zijn en waarschijnlijk ook precies hoe een discussie gaat aflopen.
Je kunt iemand door en door kennen zonder hem nog echt te zien. Want jij staat niet stil en je geliefde ook niet. Misschien ben je door het krijgen van kinderen anders naar het leven gaan kijken. Misschien zijn er verlangens bijgekomen waarvan je vroeger niet wist dat je ze had. Misschien verlang je inmiddels naar meer avontuur, vrijheid, rust of intimiteit. De vraag is dan niet alleen of je elkaar nog kent, maar of je nog nieuwsgierig bent naar wie de ander aan het worden is.
En daar zit iets belangrijks. Soms is er in een relatie ongemerkt een derde bij gekomen. Niet iemand van vlees en bloed, maar werk, je telefoon, de kinderen, de hond of alles wat er tussendoor komt. Ze snoepen allemaal kleine stukjes van jullie tijd en aandacht weg. Je komt thuis en begroet eerst de kinderen, geeft de hond eten, kijkt nog even op je telefoon en vertelt ondertussen wat er op je werk is gebeurd. Voor je het weet is de avond voorbij zonder dat je elkaar echt hebt aangekeken.
Juist die kleine momenten doen ertoe. Hoe kom je bij elkaar binnen? Kijk je elkaar aan of loop je meteen door naar de kinderen? Leg je je telefoon weg wanneer je samen op de bank zit? Vraag je nog hoe de dag van de ander werkelijk was, of ben je vooral bezig met wat er allemaal nog moet gebeuren? Elkaar blijven zien zit lang niet altijd in een avond uitgebreid praten of een weekend weg. Het zit ook in die kleine momenten waarop je laat merken: ik zie jou, jij bent belangrijk voor mij.
Hoeveel van jezelf staat er nog op het veld?
En soms raak je niet alleen je nieuwsgierigheid naar elkaar kwijt, maar ook die naar jezelf. In mijn praktijk zie ik regelmatig dat iemand zichzelf onderweg behoorlijk is gaan aanpassen. Je houdt rekening met elkaar, slikt iets in omdat de ander moe is, neemt iets over omdat dat sneller gaat of zegt “maakt mij niet uit” terwijl het je eigenlijk wel uitmaakt. Een tijdje is dat helemaal niet erg. Alleen kan er langzaam een patroon ontstaan waarin jij steeds een stukje opschuift en de ander daar ongemerkt in meegaat.
Voor je het weet heb jij een vaste positie op het veld gekregen. Jij regelt, de ander wacht af. Jij zoekt toenadering, de ander trekt zich terug. Jij bewaakt de rust, de ander spreekt zich steeds minder uit. Omdat jullie dit al zo lang doen, voelt het bijna alsof het bij jullie hoort. Totdat één van jullie denkt: waarom moet ik altijd degene zijn die initiatief neemt? Waarom vraagt hij nooit wat ik nodig heb? Waarom moet zij altijd bepalen hoe het moet? En zo komen jullie tegenover elkaar te staan, terwijl jullie allebei eigenlijk verlangen naar hetzelfde: gezien worden, serieus genomen worden en belangrijk zijn voor de ander.
Dat is het verraderlijke aan patronen. Je denkt dat je geliefde het probleem is, terwijl jullie samen in een spel terecht zijn gekomen waarin allebei steeds dezelfde zetten doen. De één doet iets, de ander reageert daarop en vervolgens reageert de eerste weer op die reactie. Voor je het weet ben je vooral bezig met de volgende zet en veel minder met wat er werkelijk onder ligt.
Misschien zijn jullie niet uit elkaar gegroeid
Wanneer iemand zegt: “Ik denk dat we gewoon uit elkaar zijn gegroeid,” vind ik dat daarom een interessante vraag. Misschien is dat zo. Mensen veranderen en soms gaan levens echt verschillende kanten op. Maar soms is er iets anders gebeurd. Jullie zijn allebei veranderd, maar hebben elkaar onderweg niet meer goed meegenomen. Je bent misschien vooral vader of moeder geworden, de regelaar, de kostwinner of degene die altijd rekening houdt met de ander. En je geliefde heeft ondertussen zijn of haar eigen ontwikkeling doorgemaakt. Misschien zijn jullie daardoor niet zozeer minder van elkaar gaan houden, maar zijn jullie elkaar minder gaan ontmoeten.
Misschien is dat ook waarom iemand soms zegt: “Ik mis mijn partner,” terwijl er onder dat verlangen nog iets anders zit. Misschien mis je niet alleen de ander, maar ook hoe jij jezelf vroeger voelde. Speelser, vrijer, nieuwsgieriger, aantrekkelijker, ondernemender. Dat betekent niet automatisch dat je relatie verkeerd is of dat je een ander nodig hebt. Het kan ook een uitnodiging zijn om opnieuw te ontdekken welke delen van jezelf wat langer op de bank hebben gezeten.
Daarmee kom je bij de vraag wat je zelf te doen hebt. Niet alleen wat je geliefde anders zou moeten doen, maar waar jijzelf weer aan de bal kunt komen. Waar pas je je aan? Wat slik je in? Waar trek je je terug? Waar ben je gestopt met zeggen wat je werkelijk voelt of verlangt? Regie pakken over je eigen spel betekent niet dat je de wedstrijd alleen moet winnen. Het betekent dat je weer verantwoordelijkheid neemt voor jouw eigen positie.
De liefde vraagt onderhoud
We vinden het heel normaal dat je moet trainen als je beter wilt worden in een sport. Je conditie blijft niet vanzelf op peil omdat je ooit fit was. Met relaties verwachten we dat soms wel. We denken dat liefde vanzelf blijft werken zolang we maar genoeg van elkaar houden.
Maar ook relationele spierkracht vraagt onderhoud. Je kunt leren om jezelf uit te spreken, grenzen te stellen, nieuwsgierig te blijven en niet automatisch te vluchten, te pleasen of te controleren. Je kunt leren om verantwoordelijkheid te nemen voor jouw aandeel in het patroon zonder de hele wedstrijd op je schouders te nemen.
Dat is voor mij waar relatiecoaching over gaat. Niet uitzoeken wie er gelijk heeft, maar onderzoeken welk spel jullie samen zijn gaan spelen, welke positie jij daarin inneemt en wat er nodig is om weer met meer vrijheid, eerlijkheid en nieuwsgierigheid te kunnen spelen.
Misschien is het tijd om weer aan de bal te komen
Misschien begint er iets te veranderen wanneer je stopt met wachten tot je geliefde de eerste stap zet. Niet omdat jij verantwoordelijk bent voor de hele relatie, maar omdat je wél invloed hebt op jouw eigen spel. Misschien is het tijd om eindelijk dat gesprek te voeren dat je al maanden uitstelt. Om niet langer te zeggen dat het je niet uitmaakt terwijl je allang weet dat het je wél uitmaakt. Om niet steeds de rust te bewaren ten koste van jezelf. Of juist te stoppen met trekken wanneer je merkt dat je geliefde zich terugtrekt. Soms zit regie niet in iets groots, maar in één beweging die je normaal gesproken niet maakt.
Als jij anders gaat spelen, kan dat even zoeken zijn. Als jij je uitspreekt, kan er gedoe ontstaan. Als jij niet meer alles oplost, moet de ander misschien zelf in beweging komen. Dat betekent niet dat je verkeerd bezig bent. Het betekent dat jullie oude spel verandert. En precies daar ontstaat ruimte om iets nieuws te leren.
In mijn praktijk kijken we daarom niet alleen naar wat er misgaat, maar naar het spel dat jullie samen zijn gaan spelen. Waar schiet jij automatisch in? Waar reageert je geliefde vervolgens op? En wat kun jij anders doen, zodat jullie niet steeds dezelfde zetten blijven maken? Je hoeft niet te wachten tot de rode kaart valt. Je kunt ook trainen voordat de wedstrijd vastloopt.
Misschien zijn jullie dus niet uit elkaar gegroeid. Misschien zijn jullie elkaar onderweg gewoon wat minder gaan ontmoeten. Jullie zijn veranderd, het leven is veranderd en ergens onderweg zijn jullie vooral goed geworden in doorgaan. Nu mag er weer iets anders gebeuren. Niet terug naar hoe het vroeger was, maar opnieuw nieuwsgierig worden naar wie er tegenover je staat en naar wie jij zelf aan het worden bent.
Wie ben jij aan het worden? Wie ben ik aan het worden? En waar zijn wij elkaar onderweg kwijtgeraakt?
Misschien begint het opnieuw vinden van elkaar wel precies daar: bij de bereidheid om elkaar weer echt te leren kennen. Niet zoals jullie ooit waren, maar zoals jullie nu zijn. Misschien is het tijd om weer aan de bal te komen, een andere zet te doen en samen te ontdekken wat er gebeurt als jullie het spel niet langer op de automatische piloot spelen.
De liefde kun je leren. Je relatie kun je trainen. En je hoeft niet te wachten tot de wedstrijd vastloopt om in beweging te komen.
